Larry Laudan'ın Bilimsel İlerleme Anlayışı Murat Akbaş

Bu çalışmada bilim tarihi ve felsefesi açısından önemli bir yer teşkil
eden ve son yüzyıllarda bilginin doğasına dair öne çıkan konulardan
bilimsel ilerleme ele alındı. Bilimsel ilerleme'nin genel olarak çağdaş bilim
felsefecileri tarafından nasıl ele alındığı, özelde ise Larry Laudan'ın
bilimsel ilerleme anlayışı İlerleme ve Sorunları adlı eseri esas alınarak
genel hatlarıyla ortaya konulmaya çalışıldı. Laudan'ın kuram anlayışı,
bilimsel problemlere yönelik tanım ve tasnifi ile bir bilimsel ilerleme
kuramının oluşumuna yönelik önermiş olduğu modelin temel görüşleri
öne çıkar. Şöyle ki bilimin en genel anlamda tek bir bilişsel amacının
problem-çözme olduğunu savunan Laudan, bilimsel ilerlemenin doğasının
problem-merkezli bir model olan problem-çözücülüğü açısından
nasıl tamamen faydalı bir şekilde ele alınabileceğinin yollarını gösterir.
Buna göre rasyonellik ile bilimsel ilerleme birbirinin muadili olmayıp
her iki kavrayış hususen birbirinden ayrıştırılmalıdır. İlerlemeyi kendi
içerisinde yaklaşıklık, kendini düzeltme süreci içerisinde zamanla
gitgide doğruluğa ulaşma olarak gören genel görüşü değiştirmek ister.
Laudan, bu genel anlayışı rasyonelliğin ilerlemeciliğe sonradan eklemlenenerek
oluştuğunu göstermek suretiyle tamamen değiştirme yoluna
girer. Laudan, araştırma gelenekleri ismini verdiği bu ilerleme kuramı
modelini, bir yandan bir ilerleme kuramı olma yolunda geliştirirken diğer
yandan da çağdaşı olan Kuhn' un paradigma ve Lakatos' un bilimsel
araştırma programları metodolojisi gibi farklı kavramsal taslaklar ile bu
taslakların teklif ettiği ilerleme kuramlarının eksikliklerini, sorunlarını
göstererek, bilimsel ilerleme kavrayışını gündeme getirir.

 

(Tanıtım Bülteninden)